Το μυαλό μας επεξεργάζεται μια πληθώρα καταστάσεων κάθε μέρα, από υπαρξιακούς προβληματισμούς μέχρι πιο επιφανειακά θέματα: Τι θα φάμε, πως θα ντυθούμε, πως θα είμαστε περισσότερο αγαπητοί στον περίγυρο μας, πως θα βγάλουμε περισσότερα χρήματα, πως θα κάνουμε κάποιον άλλο να ενδιαφερθεί για εμάς… Ενώ όλα αυτά φαίνονται λογικά, όταν οι σκέψεις που τα συνοδεύουν είναι επίμονες και συνεχίζονται για μεγάλο χρονικό διάστημα γίνονται βαρύ φορτίο. Αυτό αφορά κυρίως τα θέματα που κρίνει ο καθένας μας σημαντικά. Κάποιος ας πούμε, βρίσκεται σε μια δουλειά που δεν του αρέσει και θέλει να φύγει, να ξεφύγει οπωσδήποτε. Ζει μια κουραστική κατάσταση, γιατί αναγκάζεται οχτώ ώρες για πέντε μέρες την εβδομάδα να βρίσκεται σε αυτή τη δουλειά και συνεχώς σκέφτεται τρόπους να μην είναι εκεί! Δεν φτάνει όμως αυτό, το έχει στο μυαλό του και πριν πάει να δουλέψει, πριν κοιμηθεί σκέφτεται ότι θα ξυπνήσει και θα πάει σε αυτή την άθλια δουλειά, ίσως να το σκέφτεται και καθ΄ όλη την διάρκεια του ύπνου του! Ίσως από την Παρασκευή λίγο πριν σχολάσει να σκέφτεται ότι την Δευτέρα πρέπει να δουλέψει ξανά. Παντού βλέπει ανθρώπους με καλύτερες δουλειές και αυτό τον θλίβει περισσότερο. Όπως, για να φέρω ένα άλλο παράδειγμα, κάποιος που σκέφτεται συνεχώς πως δεν έχει σύντροφο. Βλέπει παντού στον δρόμο του ευτυχισμένα ζευγαράκια! Είναι απορίας άξιο πως το μυαλό του καταφέρνει και ξετρυπώνει τόσα ευτυχισμένα ζευγαράκια, γιατί όλοι ξέρουμε πως δεν υπάρχουν και τόσα πολλά!
Ακόμα και ο ίδιος ο άνθρωπος που ταλαιπωρείται από μια σκέψη συνειδητοποιεί καμιά φορά ότι ενώ το πρόβλημα του δεν είναι δα και τόσο σημαντικό, ο προβληματισμός του είναι τεράστιος. Οι σκέψεις του για ένα θέμα του προκαλούν συναισθήματα πιο έντονα από την ουσία του προβλήματος. Ο Επίκτητος λέει κάτι σοφό: «Να θυμάσαι ότι δεν προσβάλει εκείνος που βρίζει ή χτυπά, αλλά η ιδέα ότι αυτά μπορεί να προσβάλουν. Όταν λοιπόν σε θυμώσει κάποιος, να ξέρεις ότι η σκέψη σου είναι αυτή που σε θύμωσε».
Η απάντηση, λένε οι σοφοί, είναι η μη σκέψη, ο διαλογισμός, να ζεις το τώρα, να έχεις επίγνωση. Και πως θα λύσω τα προβλήματα μου αν δε σκεφτώ; Πρέπει να βρω μια λύση, δεν είμαι ούτε ο Ηράκλειτος, ούτε κανένας άλλος φιλόσοφος! Πρέπει να βρω έναν τρόπο να πληρώσω το ενοίκιο! Το πρώτο βήμα όπως γνωρίζουμε και από άλλες περιπτώσεις λέγεται ΑΠΟΔΟΧΗ. Τις περισσότερες φορές παλεύουμε με νύχια και με δόντια να λύσουμε ένα πρόβλημα, αγωνιζόμαστε, δίνουμε τον καλύτερο μας εαυτό. Κι όμως, όπως στον βάλτο, όσο πιο πολύ προσπαθούμε να ξεφύγουμε τόσο βυθιζόμαστε σε αυτόν. Προσπαθώντας να λύσουμε το πρόβλημα, καταλήγουμε να ζούμε με αυτό κάθε μέρα, κάθε ώρα για χρόνια. Επικεντρωνόμαστε τόσο πολύ σε αυτό ώστε το αναδεικνύουμε ως το πιο σημαντικό πράγμα στην ζωή μας. Δεν είναι πλέον η αναπνοή μας, δεν είναι η επιβίωση μας, δεν είναι η αγάπη, πλέον το πρόβλημα μας είναι πάνω από όλα. Και σκεφτείτε, κανείς δεν θέλει να χάσει αυτό που είναι το πιο σημαντικό στην ζωή του…
Μαθαίνουμε να λύνουμε προβλήματα από μικροί, ο εγκέφαλος μας εκπαιδεύεται σε αυτό. Είναι μόνο αυτό όμως; Τις περισσότερες φορές πιστεύουμε πως αν λύσουμε το μεγάλο πρόβλημα της ζωής μας, θα είναι όλα καλά, δεν θα υπάρχουν προβλήματα μετά. «Αν βρω κάποιον να παντρευτώ θα είμαι σαν τις φίλες μου, θα είναι όλα καλά μετά». Ρωτήστε μια παντρεμένη για αυτό! Όταν το μυαλό επικεντρώνεται στο πρόβλημα, ξυπνάει και κοιμάται με αυτό, μην έχετε αυταπάτες, όταν λυθεί δεν θα είναι ικανοποιημένο. Τουλάχιστον όχι για πολύ. Έχει μάθει να προσπαθεί να λύσει ένα πρόβλημα (ένα πρόβλημα που μπορεί να δημιουργεί πολύ αρνητικά συναισθήματα) και τώρα αισθάνεται έξω από τα νερά του. Τι θα κάνει; Φυσικά θα ψάξει να βρει ένα νέο πρόβλημα! «Πλέον η εργασία μου είναι καλύτερη, αλλά αναγκάζομαι να δουλεύω περισσότερες ώρες». «Πλέον παντρεύτηκα αλλά ο άντρας μου παρατάει τα ρούχα του από εδώ κι από εκεί». Πάντα πρέπει κάτι να φταίει! Το χειρότερο από όλα είναι ότι πλέον δεν έχουμε μόνο ένα μυαλό εθισμένο στα προβλήματα, αλλά έναν εαυτό εθισμένο στο άγχος, την θλίψη και την ανασφάλεια που μας δημιουργούν αυτά τα προβλήματα που επιζητά συνεχώς το μυαλό μας.
Αυτό που φαίνεται λοιπόν να αντιμετωπίζει η κοινωνία μας είναι το μετέπειτα. Αρχικά το μυαλό μαθαίνει να λύνει προβλήματα, με την εξάσκηση γίνεται αρκετά καλό σε αυτό. Αργότερα δεν μπορεί χωρίς αυτά και τα αναζητά συνεχώς και παντού δημιουργώντας στρατιές ανικανοποίητων και μίζερων ανθρώπων. Στην εξέλιξη του όμως, έχουμε ένα μυαλό που δεν έχει εκπαιδευτεί μόνο να λύνει προβλήματα, όχι μόνο να τα βρίσκει παντού και να τα μεγενθύνει, αλλά να τα δημιουργεί και να τα φαντασιώνεται παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχουν!
Όταν λοιπόν αντιμετωπίζουμε μια κατάσταση, δεν θα έπρεπε να παλεύουμε να σωθούμε από αυτήν λες και πνιγόμαστε στην θάλασσα. Ας πάρουμε τον χρόνο μας. Πολύ πιθανό να μην σκεφτόμαστε καθαρά, όχι μόνο για μερικά λεπτά, άλλα για μέρες ή χρόνια. Ας αποστασιοποιηθούμε από την κατάσταση και για να δούμε καθαρά, αλλά και για να κάνουμε ένα διάλειμμα που θα μας δώσει δύναμη. Αν μας ταλαιπωρεί κάτι που δε λύσαμε εδώ κι μήνες δεν θα χάσουμε χρόνο από την επίλυση του αν σταματήσουμε να το σκεφτόμαστε για μια εβδομάδα. «Και πως θα σταματήσω να το σκέφτομαι, αν μπορούσα νομίζεις δεν θα το είχα κάνει»; Για να σταματήσει κάποιος να βασανίζεται από μια σκέψη, ή το συναίσθημα που προκαλεί αυτή η σκέψη, πρέπει πρώτα να το αποδεχτεί. Οι άνθρωποι που ξεπέρασαν προβλήματα όπως οι κρίσεις πανικού είναι ευκολότερο να το καταλάβουν. Πρέπει να αγκαλιάσεις τον φόβο, να πεις «τώρα φοβάμαι πως πεθαίνω, εντάξει ας το ζήσω. Αυτή είναι η ζωή μου τώρα ας την αποδεχτώ για λίγο να δω τι θα γίνει». Ακούγεται παράλογο αλλά είναι πολύ λογικό, δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να κάνεις τον φόβο να εξαφανιστεί, παρά να βυθιστείς σε αυτόν.
Με τον ίδιο τρόπο που λειτουργεί το «κακό» λειτουργεί και το «καλό» λοιπόν, ίσως προς μια διαφορετική κατεύθυνση. Εξάλλου το γεγονός ότι οι μηχανισμοί είναι ίδιοι, μας κάνει να σκεφτούμε ότι ο διαχωρισμός καλού και κακού υπάρχει μόνο στον ανθρώπινο εγκέφαλο και όχι στην φύση ή στις καταστάσεις. Το αίμα χρειάζεται να κυλά εξίσου στις αρτηρίες και στις φλέβες, από και προς την καρδιά, δεν υπάρχει καλό και κακό σε αυτό. Όταν λοιπόν καταφέρεις να αποδεχθείς μια κατάσταση, να νιώσεις ευγνωμοσύνη για αυτά που έχεις, τότε μια αλυσίδα μαγικών πραγμάτων αρχίζουν να συμβαίνουν στην ζωή. Αρχικά νιώθεις εκείνη την στιγμή καλά, έχεις μετατρέψει τον φόβο ή την στεναχώρια σε χαρά για την ζωή. Έπειτα το μυαλό αρχίζει να εκπαιδεύεται σε αυτό. Θα αρχίσει να αποδέχεται, να είναι ήρεμο αντί να αγχώνεται, να κατανοεί αντί να προσβάλλεται, να βλέπει τις ευκαιρίες αντί για τις ατυχίες, τους λόγους για να χαμογελάσεις αντί για την μιζέρια. Τελικά μέσα από αυτή την διαδικασία, ίσως ανακαλύψουμε κάποτε πως εκείνο το πρόβλημα που αντιμετωπίζαμε για χρόνια δεν ήταν παρά μόνο η ευκαιρία που μας έδινε η ζωή για να μάθουμε να αποδεχόμαστε, να βλέπουμε την φωτεινή πλευρά και να γίνουμε οι ευτυχισμένοι άνθρωποι που θα είμαστε στο μελλοντικό παρόν.