Έχω παρακολουθήσει κατά καιρούς διάφορα βίντεο διασήμων που λένε στον κόσμο με ποιον τρόπο κατάφεραν να γίνουν «επιτυχημένοι» και διάσημοι. Θα ήταν χρήσιμο για να εμβαθύνουμε, να βρούμε σαν άλλοι μαθητές του Σωκράτη πρώτα τον ορισμό των λέξεων επιτυχία και διάσημος, αλλά επειδή χρειαζόμαστε περισσότερο έδαφος από δυο κόλλες χαρτί μπορείτε αυτό να το κάνετε μόνοι σας και να δείτε τι ερωτήματα θα προκύψουν.  Ίσως κάπως ρηχά, γιατί ίσως ρηχό είναι το θέμα που διάλεξα σήμερα θα ψάξω να βρω τι σημαίνει να είσαι διάσημος.

Διάσημος για παράδειγμα πριν μερικά χρόνια σε ένα τυχαίο χωριό ήταν ο παπάς και ο δάσκαλος. Έχαιρε της αναγνώρισης των συνανθρώπων του, της εκτίμησης, του σεβασμού και πολλές φορές και του θαυμασμού τους. Βέβαια, έξω από το χωριό δεν τον ήξερε κανείς και αυτό είναι αρκετό για να κάνει τους σημερινούς διάσημους να καγχάζουν υπεροπτικά, αφού πλέον με την τηλεόραση και το ίντερνετ τους ξέρει όλος ο κόσμος. Όλος ο κόσμος; Μάλλον όχι.

Το πρώτο βασικό κριτήριο που θα θέσω στην «διασημοσύνη» είναι γεωγραφικό και πληθυσμιακό. Που είσαι διάσημος; Στο χωριό σου; Στην τάξη του σχολείου σου; Στην γειτονιά σου; Ή βγαίνεις στα κανάλια και είσαι διάσημος στην Ελλάδα; Διάσημος σε δέκα εκατομμύρια. Εντάξει, βγάλε έξω τα μικρά παιδιά , εκτός αν είσαι ο Λυκούργος ή η Τερέζα από τα Ζουζούνια. Βγάλε και αυτούς που δεν βλέπουν τηλεόραση. Βγάλε και αυτούς που δεν γνωρίζουν το είδος σου (μπορεί να είσαι παρουσιαστής ειδήσεων και κάποιος να μην βλέπει ποτέ ειδήσεις ή να τραγουδάς ροκ και ο άλλος να ακούει μόνο σκυλάδικα). Είσαι διάσημος σε 5 εκατομμύρια ανθρώπους το πολύ. Αρκετό για να σε θέλει υποψήφιο το ΠΑΣΟΚ στις επόμενες εκλογές μπας και καταφέρει να μπει στην Βουλή, αλλά τα υπόλοιπα 8 δισεκκατομύρια που κατοικούν στην Γη και δεν δίνουν μία για σένα, θα έπρεπε να σε κάνουν να αισθάνεσαι περισσότερο άσημος παρά διάσημος. Είσαι η μουρίτσα του μικρού χωριού μας, τίποτα παραπάνω. Αυτής της χώρας που πιάνει μια κουκίδα πάνω στην Γη, που η Γη είναι μια κουκίδα στο ηλιακό μας σύστημα, που το ηλιακό μας σύστημα είναι μια κουκίδα στο γαλαξία μας, που ο γαλαξίας μας είναι μια κουκίδα στο σύμπαν… Για εσένα λοιπόν που έχεις καβαλήσει το καλάμι επειδή παίρνεις χίλια like στις φωτογραφίες σου, συγχαρητήρια! Αν ο κόσμος μας ήταν ο Ειρηνικός Ωκεανός, μια σταγόνα του ίσως να ήξερε ότι υπάρχεις.

Είναι μόνο αυτό όμως; Όχι βέβαια, αυτό ήταν μόνο ένα κριτήριο και μπορούμε να θέσουμε όσα θέλουμε για να ειρωνευτούμε την υπεροψία με την οποία συμπεριφέρονται κάποιοι. Εγώ θα βάλω ένα μόνο ακόμα κριτήριο και αυτό είναι χρονικό. Έστω λοιπόν ότι είσαι διάσημος, πολύ διάσημος! Ποιος είναι ο πιο διάσημος άνθρωπος στον κόσμο; Θα έλεγα ο Μέσι και ο Ρονάλντο αν και δεν ασχολούνται όλοι με τον αθλητισμό. Όπως και να έχει είναι αντικειμενικό ότι είναι πολύ διάσημοι. Αν πάρουμε τον τομέα του αθλητισμού που αναδεικνύει σίγουρα διασημότητες, θα μπορούσαμε ίσως να πούμε ότι οι πιο διάσημοι άνθρωποι είναι ο Μαικλ Τζόρνταν και ο Μαραντόνα. Ίσως και ο Πελέ αλλά επειδή πέρασαν κάπως τα χρόνια, οι νεότεροι ίσως να ξέρουν το όνομα του αλλά τίποτα άλλο για αυτόν. Μα πως είναι δυνατόν ο άνθρωπος που μεγαλούργησε μισό αιώνα πριν να αρχίσει η φήμη του να ξεθωριάζει; Εδώ μπαίνει το χρονικό κριτήριο και το μεγάλο ξεκαθάρισμα. Διάσημος δεν είναι λοιπόν αυτός που αγωνίζεται στο survivor. Για να βρούμε κάποιον πολύ διάσημο θα πρέπει να ανατρέξουμε στις σελίδες της ιστορίας. Κάποιοι βέβαια όπως ας πούμε ο Τραμπ θα μείνει στην ιστορία (ως τι άραγε) αλλά και πάλι … Όταν ακούω Κάρτερ σκέφτομαι τα λάδια του αυτοκινήτου και όχι τον πρώην πρόεδρο της Αμερικής, κι όταν ακούω Γκάρφιλντ σίγουρα σκέφτομαι τον γάτο. Ας δούμε τι λέει η επιστήμη για αυτό και συγκεκριμένα το πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης που έκανε μια έρευνα με αυτό θέμα. Με κριτήρια α) τον αριθμό των τοπικών εκδόσεων της Wikipedia που φιλοξενούν άρθρο για ένα συγκεκριμένο άτομο και β) τον ιστορικό δείκτη δημοτικότητας κατέληξαν ότι οι παρακάτω δέκα είναι κατά σειρά οι πιο διάσημοι όλων των εποχών:

  • Αριστοτέλης
  • Πλάτωνας
  • Ιησούς Χριστός
  • Σωκράτης
  • Μέγας Αλέξανδρος
  • Λεονάρντο Ντα Βίντσι
  • Κομφούκιος
  • Ιούλιος Καίσαρας
  • Ομηρος
  • Πυθαγόρας

Δεν είσαι κάποιος από αυτούς, σωστά;

Πέρασαν χιλιάδες χρόνια από τότε και ακόμα συζητάμε για αυτούς. Τα τελευταία εκατό χρόνια ίσως ο πιο διάσημος άνθρωπος, δυστυχώς να είναι ο Χίτλερ. Δεν πιστεύω όμως  ότι το 4000 μετά Χριστό θα θυμάται κανείς ότι υπήρχε τότε ένα έθνος που λεγόταν Γερμανία και ο αρχηγός του ήθελε να εξαφανίσει όποιον δεν ήταν Γερμανός. Για την ακρίβεια δεν πιστεύω ότι θα μετράμε τον χρόνο σύμφωνα με την γέννηση του Χριστού.  Η παράγραφος αυτή αναφέρθηκε σε διάσημους και μαχητές των προηγούμενων 3000 ετών και των επόμενων 2000 ετών, σύνολο 5 χιλιάρικα χρόνια. Θα ήταν χρήσιμο να αναφέρω ότι μια γνάθος που βρέθηκε στην Αιθιοπία και ανήκει σε έναν άνθρωπο χρονολογείται 3 εκατομμυρίων ετών. Προσέξτε, όχι ανθρωποειδή πίθηκο, ΑΝΘΡΩΠΟ! Η Γη χρονολογείται περίπου 4,5 δισεκατομμύρια έτη. Είπα πριν πως αν ο κόσμος μας ήταν ο Ειρηνικός ωκεανός μια σταγόνα ίσως ήξερε πως υπάρχεις. Αναθεώρησα. Όλα αυτά τα δισεκατομμύρια χρόνια, αν έχουν πέσει τρισεκατομμύρια βροχές πάνω στην Γη, μια από αυτές τις σταγόνες  όλων αυτών των βροχών ίσως ξέρει ότι υπάρχεις.

Πάντα γοητευόμουν από την έκταση του σύμπαντος, του ορατού κόσμου και του αόρατου. Το ξέρουμε πια, όλα αυτά που αντιλαμβάνονται οι αισθήσεις μας αναλογούν σε ένα ελάχιστο ποσοστό της πραγματικότητας. Ακόμα και ο χρόνος είναι πολύ διαφορετικός από ότι μπορεί να αντιληφθεί ο ανθρώπινος νους. Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Τι νόημα έχει η επιτυχία των σκοπών ενός ανθρώπου; Τι αξία έχουν οι συμβουλές ενός «διάσημου»; Κανένα νόημα και καμία αξία μπορεί εύκολα να απαντήσει κάποιος. Όμως το μήνυμα αυτού του άρθρου δεν είναι πως τίποτα και κανείς μας δεν έχει αξία, ακριβώς το αντίθετο. Το γεγονός ότι μπορούμε να κατανοήσουμε ότι είμαστε ασήμαντοι μπροστά στο μεγαλείο του σύμπαντος, μας κάνει ικανούς να κατανοήσουμε ότι είμαστε εξίσου σημαντικοί. Δεν υπάρχει λόγος να χαραμίσουμε τον ελάχιστο χρόνο μας και τις προσπάθειες μας για να γίνουμε διάσημοι, ούτε να ζηλεύουμε την αναγνωρισιμότητα κάποιων, ούτε να προσπαθούμε να τους μιμηθούμε χωρίς λόγο. Το δέος που αισθανόμαστε μπροστά στο μεγαλείο της ζωής είναι απελευθερωτικό. Δεν υπάρχει νόημα στο να προσπαθούμε να γίνουμε κάτι, κάτι άλλο, εκτός από το να πλησιάσουμε τον καλύτερο εαυτό μας και να ζήσουμε ως αυτός ο εαυτός μας. Η πραγματική μάχη είναι εσωτερική. Μαχόμαστε να φτάσουμε αυτόν τον ανώτερο εαυτό, τον α-ληθινό εαυτό και μετά να κάνουμε πράξεις. Όλα τα υπόλοιπα είναι περισπάσεις και εμπόδια σε αυτόν τον σκοπό. Ακόμα και οι καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε στην καθημερινότητα μας δεν είναι παρά αντανακλάσεις του εσωτερικού μας κόσμου. Ότι λύνεται μέσα μας, λύνεται και έξω μας.